Διαπιστώσεις

 

 

Σήμερα, ολοένα και περισσότερο οι πολίτες απαξιώνουν και αδιαφορούν για τα 

τεκταινόμενα στη δημόσια σφαίρα και αποσύρονται από τις δημοκρατικές διαδικασίες

, εξαντλώντας τη συμμετοχή τους στην επίσημη πολιτική στην ανά τετραετία 

προσέλευσή τους στις κάλπες. Εξάλλου η υψηλή και αυξανόμενη αποχή από τις 

εκλογικές διαδικασίες είναι αξιόπιστη ένδειξη του ότι ακόμα και αυτή η ελάχιστων

 απαιτήσεων συμμετοχή δεν είναι μαζική. Οι πολίτες αισθάνονται ότι στο 

αντιπροσωπευτικό σύστημα οι πολιτικές αποφάσεις είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα

 που προκύπτει από το συσχετισμό της κοινοβουλευτικής δύναμης των πολιτικών 

κομμάτων, δεδομένου του υψηλού βαθμού κομματικής πειθαρχίας των μελών τους. 

Η αξιοπιστία των αιρετών αντιπροσώπων αμφισβητείται σε σχέση με την τήρηση 

των υποσχέσεών τους και με τη δυνατότητα επιρροής του αποτελέσματος, ενώ αρκετοί

 πολίτες αδιαφορούν καθώς δε βλέπουν διαφορές μεταξύ των κομμάτων ή δεν είναι 

εκλέξιμο το κόμμα του οποίου τις απόψεις  υποστηρίζουν. 

Η συμμετοχή στις κομματικές διεργασίες επίσης μειώνεται. Η εξασθένιση της 

σύνδεσης των πολιτών με τα κόμματα ενισχύεται και από την αίσθηση ότι τα κόμματα συνιστούν κλειστές οργανώσεις που καθοδηγούνται από ολιγομελείς ομάδες και επικεντρώνονται στην κοντόφθαλμη προοπτική της εκλογικής νίκης, αγνοώντας τις ανάγκες και τις απόψεις των πολιτών.

Έτσι, υπάρχουν δύο είδη πολιτών που δεν συμμετέχουν: αυτοί που δεν ενδιαφέρονται

, γιατί πιστεύουν ότι δεν επηρεάζονται άμεσα οι ζωές τους από τις αποφάσεις της

 εξουσίας και αυτοί που ενδεχομένως προσπάθησαν να συμμετάσχουν στο παρελθόν 

αλλά διαπίστωσαν ότι οι φωνές τους δεν ακούγονταν. Πάντως, το γενικότερο κλίμα 

απογοήτευσης και απαξίωσης της πολιτικής καλλιεργείται εν πολλοίς και από τη 

γενική πεποίθηση ότι η διαφθορά και η εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων 

κυριαρχούν σε βάρος του κοινού καλού. 

Τα φαινόμενα αυτά δημιουργούν μια ασφυκτική κατάσταση, όπου η ανάγκη για αλλαγές

 διατυπώνεται όλο και πιο συχνά, όλο και πιο έντονα. Αναζητούνται οι τρόποι με 

τους οποίους θα επιτευχθεί η έξοδος από την κρίση στην οποία έχει περιπέσει ο 

κοινοβουλευτισμός, η μεταφορά των απόψεων της κοινωνίας των πολιτών στους φορείς

 λήψης των αποφάσεων, η ενίσχυση της δημοκρατικής νομιμοποίησης των τελευταίων 

και η διασφάλιση διαφανών διαδικασιών. Μια δημοκρατία περισσότερο συμμετοχική,

 βαθιά, άμεση και διαφανής είναι τελικά το ζητούμενο. 

Η αναζήτηση νέων προοπτικών για τις σύγχρονες δημοκρατίες περνάει συχνά μέσα 

από τους δρόμους που αναδεικνύει η σύγχρονη Τεχνολογία της Πληροφορικής και 

των  Επικοινωνιών (ΤΠΕ). Ο συγκερασμός πληροφορικής και επικοινωνίας έχει ήδη δημιουργήσει 

νέους οραματισμούς για μια αναμορφωμένη και ελκυστική δημοκρατία. Οι ΤΠΕ έρχονται να άρουν 

χρονικούς και γεωγραφικούς περιορισμούς καθιστώντας ευκολότερη την ελεύθερη και αδιαμεσολάβητη

 διακίνηση μεγάλου όγκου πληροφοριών -μέσω κυρίως του Παγκόσμιου Ιστού-, την άπλετη 

πληροφόρηση, τη διεξαγωγή ηλεκτρονικών διασκέψεων, συζητήσεων, ψηφοφοριών και συχνών 

δημοψηφισμάτων για τα θέματα που αφορούν την κοινωνία των πολιτών. 

Το Ιντερνετ, η ψηφιακή τηλεόραση (interactive TV), τα λεγόμενα «info kiosks» 

και η κινητή τηλεφωνία τρίτης γενιάς είναι κάποια από τα βασικά εργαλεία που 

μπορούν να διευκολύνουν την αλληλεπίδραση κράτους-πολιτών στο επίπεδο της 

άσκησης πολιτικής και να ενισχύσουν την κοινωνία των πολιτών, δίνοντάς της τη 

δυνατότητα να επηρεάζει καίρια και να συμμετέχει αποφασιστικά στη λήψη των 

πολιτικών αποφάσεων. Οι ΤΠΕ μπορούν να συνδέσουν και πάλι τον πολίτη με την 

κυβέρνηση και να δημιουργήσουν κυβερνήσεις ανοικτές, υπεύθυνες και διαφανείς 

και ενδυναμωμένους πολίτες που συμμετέχουν. 

Μένει να εξεταστεί ποια είναι τα νέα στοιχεία που έχει να επιδείξει η τεχνολογία σε σχέση με την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών και αν τελικά δικαιολογείται η προσδοκία πολλών ότι η ψηφιακη δημοκρατία είναι η λύση στην κρίση απόσυρσης, απάθειας και ιδιωτείας και την απαξίωση που μαστίζει τις σύγχρονες δημοκρατίες

Βάσω Πλακιά